Ανοχή

Ο Φρειδερίκος Νίτσε είπε: «Το μεγαλείο του ανθρώπου είναι πως είναι γέφυρα και όχι στόχος».

Μπορούμε να ζήσουμε χωρίς οξυγόνο; Λειτουργικά αδύνατον από τη στιγμή που αποτελεί το καύσιμο για τον οργανισμό μας, την πηγή ζωής και διαβίωσής μας. Μας περικυκλώνουν, όμως, με ασφυκτικά στεγανά, καταστάσεις που δεν αποτελούν το λύχνο της ζωής, όπως το οξυγόνο. Μερικές από αυτές τις καταστάσεις απλά τις ανεχόμαστε. Και είναι τόσο άρρηκτα δεμένες μαζί μας που, δυστυχώς, αδυνατούμε να τις αποφύγουμε. Κάποιες τέτοιες ψυχικά αιμοσταγείς καταστάσεις, που μας εμφυσούν την αβάσταχτη έννοια της ανοχής, είναι η εκπαίδευση, η ερωτική και κοινωνική μας ζωή, η εργασία και, βέβαια, η πολιτική. Αδιαμφισβήτητα όλα αυτά είναι απαραίτητα στοιχεία για την ωρίμανση ενός ανθρώπινου νου, την απόκτηση εμπειριών, αλλά και πόρους διαβίωσης, καθώς και τη διαμόρφωση κοινωνικού και πολιτικού χαρακτήρα.

Ξεκινώντας από το στυλοβάτη της διαμόρφωσης ενός χαρακτήρα, την εκπαίδευση δηλαδή, αρχίζουμε με την αφετηρία, το πρώτο στάδιο της ανοχής. Εκπαίδευση είναι η παίδευση του νου, η απορρόφηση πληροφοριών που μετατρέπονται σε γνώση και οδηγούν στη διαύγεια του μυαλού. Για να είναι, όμως, απόλυτα επιτυχημένη μια τέτοια ευθυγράμμιση νοητικών συχνοτήτων εκπαιδευτών και εκπαιδευόμενων, θα πρέπει να υπάρχει συνάμα και μια Παιδεία με υπόβαθρο. Ο σημερινός εκπαιδευτικός, κατά βάσην, στερείται του συγκεκριμένου υπόβαθρου. Αυτό οδηγεί στην ακούσια ανοχή του εκπαιδευόμενου, ενός συστήματος με βαθιά έλλειψη γερών βάσεων. Ταυτόχρονα η ανοχή μιας οικογενειακής καταπίεσης οδηγεί τον ανήλικο άνθρωπο σε μια σαθρή κοινωνική και συναισθηματική ζωή.

Κι ακριβώς αυτό είναι και το επόμενο στοιχείο που μας οδηγεί στην ανοχή. Η έλλειψη συναισθηματισμού κάνει τον άνθρωπο λειψό. Τον αποδιοργανώνει η ανασφάλεια, ο συναισθηματικός φόβος κι όλα αυτά μετουσιώνονται σε μια καταθλιπτική μοναξιά. Και πως μπορείς να αντέξεις μια τέτοια ανθρωποφάγα κατάσταση; Δεν αντέχεις! Μαθαίνεις, όμως, να την ανέχεσαι και βαδίζεις ταυτόχρονα σε μια γενικότερη κοινωνική μοναξιά.

Ένας άνθρωπος που είναι αντικοινωνικός και στερείται συναισθηματικής και ερωτικής συντροφιάς, συνάμα στερείται και κοινωνικής ζωής. Ναι, μπορούμε να συγκρίνουμε τη μοναξιά που προέρχεται από την έλλειψη συντρόφου με την αντίστοιχη της κοινωνικής στειρότητας. Όσο αποξενωμένος μπορείς να νιώσεις με την έλλειψη της ερωτικής χαράς, άλλο τόσο απομονωμένος αισθάνεσαι, όταν δεν έχεις τη χαρά μιας φιλικής συντροφιάς. Πως μπορούν οι άνθρωποι και ανέχονται να παραμένουν μόνοι;

Η απάντηση σε ένα τέτοιο ερώτημα μπορεί να έρθει από διάφορες κατευθύνσεις. Μια από τις βασικότερες είναι η αναξιοκρατία που επικρατεί στον τομέα της εργασίας. Ιδιαίτερα με τις σημερινές συνθήκες που μαστίζουν κάθε επαγγελματικό τομέα. Πολλοί από εμάς ανεχόμαστε χαμηλόμισθες εργασίες, προκειμένου να βγάλουμε τα προς το ζείν, τα οποία ποτέ δεν καλύπτονται. Συνεπώς, ανεχόμαστε τη μοναξιά μας, επειδή δεν έχουμε πλέον την οικονομική δυνατότητα για πολυτέλειες, όπου πολυτέλεια σήμερα θεωρείται ακόμα κι ένας καφές ή ένας κινηματογράφος. Ποιος ευθύνεται για αυτό;

Δεν νομίζω πως μια τέτοια ερώτηση χρειάζεται απάντηση. Όλοι μας αντιμετωπίζουμε την εξαχρείωση, αλλά και εξαθλίωση της ελληνικής πολιτικής μηχανής. Η πολιτική ασυνέπεια μιας ομάδας ανεγκέφαλων αρχόντων μας οδήγησε στην επάρατη αρρώστια της κρίσης. Το συγκεκριμένο σημείο δεν έπεται ανάλυσης, γιατί οι λόγοι και τα αποτελέσματα ρέουν μέσα μας, όπως το ίδιο το αίμα μας, αυτό που μας απομύζησαν. Για πόσο ακόμα θα ανεχόμαστε μια τέτοια ηθική και πνευματική κατάπτωση, δεν γνωρίζουμε. Η ανοχή της πολιτικής στη σημερινή εποχή είναι το κερασάκι στην τούρτα. Υπάρχει, όμως, ακόμα μια ανοχή που είναι η πιο επικίνδυνη απ’ όλες. Αυτή στην οποία οφείλονται όλες οι αδυναμίες του ανθρώπου, ώστε να μπορέσει να αντιδράσει. Αυτή η οποία τον κάνει στόχο και όχι γέφυρα.

Ο ίδιος μας ο εαυτός. Για όσο είμαστε αδιάφοροι, ανεκτικοί σε καταστάσεις που μας στερούν την εξέλιξή μας, τόσο η ανοχή μας θα μεγαλώνει, θα θεριεύει και θα αφηνόμαστε, πλέον, έρμαια των καταστάσεων και τον κακόβουλων χειρισμών. Όσο ανεχόμαστε τα αρνητικά του ίδιου μας του εαυτού και συμβιβαζόμαστε μαζί τους, άλλο τόσο αφήνουμε τον ίδιο μας τον εαυτόν να χαθεί, να παγιωθεί απέναντι στις εξελίξεις και να φυτοζωεί. Ας ξυπνήσουμε, το έχουμε ανάγκη… Μας έχουμε ανάγκη.

Νεκτάριος Μπουτεράκος